اختصاص وضع تعیینی و تعینی به اجزا دون شرائط

در وضع الفاظ برای صحیح و اعم بین صحیحی‌ها و اعمی‌ها اختلاف است. دستۀ اول معتقدند الفاظ برای صحیح وضع شده‌اند و استعمال آنها در فاسد مجاز است و دستۀ دوم معتقدند برای اعم از صحیح و فاسد وضع شده‌اند؛ لذا استعمالشان در فاسد به نحو حقیقت است. این نوشتار درصدد ارائۀ تفصیلی است که عرف نه تنها ابایی از پذیرش آن ندارد، بلکه موافق طبع اولی او نیز هست. تفصیلی که ارائه می شود در حقیقت جمع بین دو تفصیل است که التزام به هریک از آنها به تنهایی نیز بعدی ندارد.[1] تفصیل اول: الفاظ به وضع تخصیصی(تعیینی) برای صحیح...

ادامه مطلب...

عدم لزوم اتحاد جهت احتیاط در اقتدای محتاط به محتاط

در بحث نماز جماعت بین فقها اتفاقی است که مأموم نمی تواند در نماز منجز خود، به نماز احتیاطی امام اقتدا کند؛ زیرا شاید امام مأمور‌به واقعی نبوده است و مأموم به کسی اقتدا کرده است که مأمور به نماز نبوده است. اما آیا مأموم در نماز احتیاطی خود می تواند به نماز احتیاطی امام اقتدا کند یا خیر؟[1] مرحوم سید در این فرض فرموده است که: «يشكل اقتداء المحتاط بالمحتاط إلا إذا كان احتياطهما من جهة واحدة‌»[2] و قریب به اتفاق محشین عروه این تفصیل را از ایشان پذیرفته‌اند که اگر جهت احتیاط مأموم و امام یکی باشد...

ادامه مطلب...

جهر یا اخفات در ظهرین؟

دربارۀ جهر یا اخفات در نماز ظهر و عصر، مشهور فقها قائل به وجوب اخفات هستند؛ اما بعضی دیگر از فقها نظر متفاوتی دارند. در ادامه ضمن بررسی این قول و ادلۀ آن، به دو استثناء از این حکم پرداخته خواهد شد.[1]   وجوب یا استحباب در برابر قول مشهور فقهای شیعه، اسکافی و سید مرتضی قائل به استحباب اخفات در نمازهای ظهر و عصر هستند. استدلال ایشان علاوه بر اصل عدم وجوب، به آیۀ 110 سورۀ اسراء است که می‌فرماید: «وَ لاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ وَ لاَ تُخَافِتْ بِهَا وَ ابْتَغِ بَيْنَ ذٰلِكَ سَبِيلاً» ) و تو در نماز نه صدا...

تحلیل یک سند از تهذیب

 کتاب تهذیب مشتمل بر برخی سندهای پیچیده است که تحلیل آنها نیازمند دقت و تأمل اهل خبره است.[1] یکی از این سندها عبارت است از:  «الْحُسَيْنُ بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِيِّ وَ هِشَامٍ وَ النَّضْرِ وَ عَلِيِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ جَمِيعاً عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه‌السلام». در نگاه اول و با قطع نظر از اشکال طبقات، چهار احتمال در این سند داده می شود که به لحاظ نکات طبقاتی باید دید کدام یک از این احتمالات صحیح و کدام ناصحیح است و چه بسا همۀ احتمالات ناصحیح دانسته شود...

استثنائاتی از وجوب قرائت سوره در نماز واجب

بین فقها مشهور است که در نمازهای واجب، واجب است بعد از حمد یک سورۀ کامل قرائت شود. اما در عین حال برخی از فقها نظر دیگری در این باب دارند. در ادامه به تفصیل این موضوع و استثنائات از آن پرداخته می‌شود[1]: وجوب یا استحباب قرائت سوره همانطور که اشاره شد، وجوب قرائت سوره در نمازهای واجب، در فقه شیعه، بسیار مشهور است. حتی صاحب مفتاح الکرامة، اجماع در این بحث را از فقهایی چون سید مرتضی، شیخ طوسی، ابن زهرۀ حلبی و ابن برّاج نقل نموده است.[2] این اجماعات[3]، به نوعی منبع قول به وجوب هستند؛ اما دلیل...