حکم نمازی که اشتباهاً به شخص معینی اقتدا شده

مرحوم سیّد در اقتدای نماز به شخص معین و کشف خلاف از اینکه شخص دیگری بوده، فروضی را بیان کرده است. [1] از جمله اینکه امام جماعت عادل است یا غیرعادل؛ اگر غیر عادل است، مأموم به قرائت او اعتماد کرده یا خودش قرائت را خوانده، عملی منافی با نماز فرادایی آورده یا نیاورده است؛ و در صورت دیگر که امام جماعت عادل است آیا قصدش اقتدا به همان شخص معین بوده یا به امام حاضر، و در صورت اول آیا قرائت را خودش خوانده یا نه، و آیا عمل منافی با نماز فرادایی انجام داده یا نه.[2] مهم در اینجا که نوشتار مذکور به آن پرداخته،...

ادامه مطلب...

جواز اعتدا در سبّ

قریب به اتفاق فقها برای استدلال به جواز مقابله به مثل در قصاص به آیه «فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ»[1] استدلال کرده‌اند. گرچه در کلمات متأخرین ملاحظه می‌شود که برای ضمان مثلی هم خواسته‌اند بدان استدلال کنند، ولی آنچه در این نوشتار درصدد هستیم بررسی استدلال به آن برای جواز مقابله سبّ با سبّ است. [2] اعتداهایی که در حق شخص صورت می گیرد دو گونه است: یا از اموری است که قبح آنها ذاتی است، یعنی قبح آنها در هیچ حالتی از بین نمی رود، مانند لواط و زنا،...

ادامه مطلب...

بررسی جواز نیابت حج از صبی غیرممیز

  مرحوم سید در بحث نیابت حج، نیابت از صبیّ ممیّز و مجنون را صحیح دانسته است[1]، مرحوم آقای خویی نسبت به مجنون اشکال کرده است، ولی نیابت از صبیّ ممیّز را پذیرفته است و برای صحت آن به اقتضای شمول اطلاق ادله نیابت و عدم وجود مانع استدلال کرده است.[2] از عبارت مرحوم سید در عروه و کلام آقای خویی استفاده می شود که ایشان نیابت از صبیّ غیر ممیّز را صحیح نمی دانند. ولی حق این است که می توان برای صحت نیابت از غیر ممیز به صحیحه عبدالله بن سنان استدلال کرد. [3] أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ...

ملازمۀ قصر صوم و صلوة

بین روزه و نماز ارتباط مستقیمی وجود دارد[1]؛ بر اساس احکام فقهی، در هر مکانی که روزه ماه رمضان بر مکلّف واجب نباشد، نماز نیز شکسته است؛ و هر کجا نماز شکسته باشد، روزه گرفتن نیز صحیح نیست. در صحیحۀ معاویة بن وهب از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است: «وقتی نمازت شکسته شد، افطار می‌کنی؛ و زمانی که افطار کردی، نمازت را شکسته می‌خوانی»[2]. البته این حکم دو استثناء نیز دارد: الف) اماکن چهارگانه در اماکن چهارگانۀ مسجد الحرام، مسجد النبی، مسجد کوفه و حائر حسینی اگر چه وجوب روزه از گردن مسافر برداشته می‌شود، ولی در مورد نماز...

دو استثناء از عدم جواز عدول نیت در نمازهای واجب

عدول از نماز واجب به نماز واجب دیگر جایز نیست؛ چرا که اصل، عدم تغیّر فعل از نیت ابتدایی خودش است؛ در حقیقت وقتی کاری تکویناً صورت گرفت، شکل آن تغییر پذیر نخواهد بود. این اصل، در تمام نمازهای واجب جاری است، مگر جایی که دلیل خاصی بر خلاف این اصل وجود داشته باشد که این در دو صورت است:[1] نمازهای مرتّبه در دو نمازی که ترتیب دارند، مثل نماز ظهر و عصر، و مغرب و عشا، در صورتی‌که مکلف در نماز دوم وارد شد، مثلاً در نماز عصر یا نماز عشا، سپس متوجه شد که نماز اول (مثل ظهر...